Europejski Sektorowy Dialog Społeczny – Transport Drogowy. Spotkania Grupy Roboczej ds. Miejskiego Transportu Publicznego 05.11.2026

W dniu 5 listopada w Brukseli odbyło się posiedzenie w ramach Europejskiego Sektorowego Dialogu Społecznego dla transportu drogowego. W stacjonarnym spotkaniu Grupy Roboczej ds. Miejskiego Transportu Publicznego Polskę reprezentowali Grzegorz Buksa, Andrzej Janiszczak i Michał Kruszona. Obrady skupiły się na kluczowych wyzwaniach stojących przed sektorem, takich jak automatyzacja, finansowanie unijne, zmiana klimatu oraz warunki pracy i bezpieczeństwo pracowników komunikacji miejskiej.

Obrady poświęcono najważniejszym wyzwaniom stojącym przed europejskim transportem publicznym. Wśród poruszanych zagadnień znalazły się automatyzacja i cyfryzacja transportu, przyszłe finansowanie unijne, zamówienia publiczne, równość płci, zmiany klimatyczne oraz warunki pracy i bezpieczeństwo pracowników komunikacji miejskiej.

Jednym z pierwszych tematów była automatyzacja transportu i wpływ pojazdów autonomicznych na bezpieczeństwo pasażerów oraz pracowników. Rozwój nowych technologii, szczególnie rozwiązań wdrażanych w USA i Chinach, coraz mocniej wpływa na europejski rynek transportowy. Uczestnicy zwracali uwagę na ryzyko związane z funkcjonowaniem systemów autonomicznych, brak odpowiednich regulacji prawnych oraz pytania o odpowiedzialność w przypadku awarii. Dyskutowano również o przyszłej roli człowieka w transporcie publicznym i konieczności przygotowania pracowników do zmian technologicznych. Podkreślano, że nowoczesne rozwiązania powinny przede wszystkim wspierać kierowców i motorniczych, poprawiać bezpieczeństwo oraz jakość obsługi pasażerów. Transformacja technologiczna nie może oznaczać pomijania pracowników. Powinna wiązać się z odpowiednimi szkoleniami, możliwością przekwalifikowania i tworzeniem nowych miejsc pracy.

Ważnym punktem spotkania było wystąpienie Andrzeja Janiszczaka, który w imieniu polskiej reprezentacji przedstawił propozycję rozpoczęcia prac nad wspólnymi standardami prawnymi i pracowniczymi dla komunikacji miejskiej w państwach Unii Europejskiej. Zwrócił uwagę, że mimo różnic w krajowych przepisach i organizacji transportu charakter pracy kierowców autobusów i motorniczych w całej Europie jest bardzo podobny. Pracownicy w Polsce, Francji czy we Włoszech wykonują te same zadania, odpowiadają za bezpieczeństwo pasażerów i mierzą się z podobnymi zagrożeniami. Tymczasem poziom ochrony prawnej oraz warunki pracy w poszczególnych państwach znacząco się różnią. Jednym ze źródeł tych rozbieżności jest art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, który wyłącza spod jego stosowania przewozy osób w ramach przewozów regularnych, jeżeli trasa nie przekracza 50 kilometrów. W praktyce oznacza to, że w tym zakresie zastosowanie znajdują krajowe rozwiązania prawne. Poszczególne państwa wypracowały więc własne regulacje, które nie zawsze zapewniają pracownikom odpowiedni poziom ochrony. Andrzej Janiszczak podkreślił również, że nie możemy odkładać poprawy warunków pracy na przyszłość, czekając na rozwój pojazdów autonomicznych. Jeżeli chcemy, aby zawody kierowcy i motorniczego były bardziej atrakcyjne także dla kobiet, musimy już dzisiaj zadbać o odpowiednie warunki zatrudnienia, bezpieczeństwo i zaplecze socjalne. Jako przykłady pozytywnych rozwiązań w Polsce wskazał regulacje dotyczące warunków socjalnych i sanitarnych pracowników komunikacji miejskiej oraz ochronę prawną przysługującą kierowcom i motorniczym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy publicznych. Zwrócił uwagę, że podobne rozwiązania powinny być wdrażane również we wszystkich krajach europejskich. W swoim wystąpieniu zaproponował podjęcie wspólnych działań na rzecz ujednolicenia przepisów dotyczących komunikacji miejskiej w Europie. Chodzi o wypracowanie standardów gwarantujących pracownikom porównywalny poziom ochrony prawnej, odpowiednie warunki socjalne i bezpieczne środowisko pracy, niezależnie od państwa, w którym wykonują swój zawód.

Kolejnym tematem rozmów były planowany budżet i fundusze na lata 2028–2032. Projekt ten zakłada głęboką reformę, w której tradycyjne programy sektorowe dla komunikacji miejskiej zostaną zastąpione zintegrowanymi Planami Partnerstwa Krajowego i Regionalnego. Finansowanie rozwoju miejskiej mobilności i dekarbonizacji taboru będzie ściśle powiązane z realizacją konkretnych reform strukturalnych oraz celów klimatycznych, na wzór Krajowych Planów Odbudowy. Grupa robocza ds. transportu miejskiego jest zgodna, iż brak sztywno wydzielonych funduszy na transport lokalny w nowej strukturze może doprowadzić do niedofinansowania samorządów w obliczu zaostrzających się norm środowiskowych.

W kwestii zamówień publicznych przedstawiciele pracodawców (UITP) oraz związków zawodowych (ETF) zwracali uwagę, że przetargi publiczne nie mogą opierać się wyłącznie na najniższej cenie. Niezbędne jest uwzględnienie aspektów jakościowych i społecznych. Wskazywano także, że obecne umowy ramowe są zbyt restrykcyjne (np. okresy 3–5 lat) w obliczu długiego cyklu życia inwestycji infrastrukturalnych, dlatego potrzebne są dłuższe i bardziej stabilne kontrakty.

W kolejnej części spotkania omówiono inicjatywy IRU oraz propozycję projektu UITP i ETF dotyczącą zwiększenia udziału kobiet w miejskim transporcie publicznym. Podkreślano konieczność poprawy warunków pracy, zapewnienia bezpieczeństwa oraz eliminowania barier utrudniających kobietom podejmowanie zatrudnienia w sektorze.

Ostatnim z szerzej omawianych zagadnień był wpływ zmian klimatycznych i ekstremalnych zjawisk pogodowych na funkcjonowanie komunikacji miejskiej. Fale upałów, wysokie temperatury i inne niekorzystne warunki atmosferyczne bezpośrednio wpływają na zdrowie oraz bezpieczeństwo kierowców, motorniczych i pasażerów. Szczególnie trudna sytuacja dotyczy pracowników spędzających wiele godzin za kierownicą pojazdów, które nie zawsze zapewniają odpowiednie warunki termiczne. W trakcie dyskusji wskazywano na potrzebę zapewnienia pełnej klimatyzacji autobusów oraz odpowiedniego wyposażenia pojazdów w środki pozwalające pracownikom bezpiecznie wykonywać obowiązki podczas ekstremalnych temperatur. Zwracano również uwagę na konieczność zapewnienia dostępu do wody i odpowiednich warunków odpoczynku.

Spotkanie w Brukseli pokazało, jak wiele wspólnych problemów stoi przed europejskim sektorem komunikacji miejskiej. Rozwój nowych technologii, transformacja ekologiczna i zmieniające się warunki funkcjonowania transportu wymagają współpracy pracodawców, związków zawodowych i instytucji europejskich. Niezależnie od kierunku rozwoju technologii jedno powinno pozostać niezmienne: transport publiczny tworzą ludzie i to ich bezpieczeństwo, godne warunki pracy oraz zawodowa przyszłość muszą być uwzględniane przy podejmowaniu decyzji dotyczących europejskiej komunikacji miejskiej.