Spotkanie związków zawodowych państw bałtyckich na Łotwie 11-12 czerwca 2026

Wspólnym głosem dla pracowników transportu.

W dniach 11–12 czerwca 2026 roku na Łotwie odbyło się spotkanie przedstawicieli związków zawodowych sektora transportu z Litwy, Łotwy, Estonii i Polski. W wydarzeniu uczestniczyli również przedstawiciele Europejskiej Federacji Pracowników Transportu (ETF). Na zaproszenie przewodniczącej Ingi Vejiny z LAKRS Polskę i OZZKiM reprezentowali Andrzej Janiszczak oraz Michał Kruszona, natomiast ETF reprezentowała Monika Błaszczak.

Celem spotkania była wymiana doświadczeń dotyczących funkcjonowania transportu publicznego, ochrony praw pracowniczych oraz wypracowanie wspólnego stanowiska państw regionu bałtyckiego wobec wyzwań stojących przed branżą transportową w Europie. Uczestnicy zgodnie podkreślali, że wiele problemów występujących w poszczególnych krajach ma charakter ponadnarodowy, dlatego niezbędne jest wspólne działanie i prezentowanie jednolitego stanowiska wobec instytucji Unii Europejskiej przy wsparciu ETF.

Polska wzorem dla Europy

Podczas obrad Andrzej Janiszczak wielokrotnie wskazywał, że Polska należy obecnie do liderów pod względem rozwiązań prawnych dotyczących miejskiego transportu zbiorowego. Szczególne zainteresowanie zagranicznych partnerów wzbudziły przepisy gwarantujące kierowcom i motorniczym dostęp do punktów sanitarno-socjalnych na liniach komunikacyjnych. Choć wydaje się to standardem XXI wieku, w wielu krajach europejskich podobne regulacje nadal nie funkcjonują.

Duże uznanie wzbudziły również polskie przepisy dotyczące ochrony prawnej prowadzących pojazdy komunikacji miejskiej. Andrzej Janiszczak opowiedział o drodze legislacyjnej i wysiłkach jaki nasz związek włożył żeby kierowcy i motorniczowie podczas wykonywania obowiązków służbowych mogli korzystać z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych. W obliczu rosnącej liczby przypadków agresji wobec pracowników transportu publicznego rozwiązanie to jest postrzegane jako wzór dla innych państw europejskich.

Kolejnym obszarem wyróżniającym Polskę są emerytury pomostowe dla kierowców i motorniczych oraz model organizacji transportu miejskiego. Większość przedsiębiorstw komunikacji miejskiej pozostaje w Polsce w rękach samorządów, co umożliwia skuteczne korzystanie z funduszy europejskich przeznaczonych między innymi na zakup autobusów i tramwajów zeroemisyjnych oraz rozwój nowoczesnej infrastruktury transportowej.

Łotewskie doświadczenia i ochrona rynku pracy

Przedstawiciele łotewskich związków zawodowych zaprezentowali rozwiązania stosowane na swoim rynku pracy. Szczególną uwagę zwrócono na obowiązek znajomości języka łotewskiego przez osoby zatrudniane w komunikacji miejskiej. Regulacja ta ma chronić zarówno rynek pracy, jak i narodową tożsamość kulturową.

Interesującym rozwiązaniem jest również model funkcjonowania związków zawodowych, które działają poza strukturami zakładów pracy. Zdaniem łotewskich działaczy zwiększa to niezależność organizacji oraz wzmacnia ich pozycję negocjacyjną wobec pracodawców i administracji publicznej.

Wyzwania transportu publicznego w państwach bałtyckich

W trakcie spotkania omówiono najważniejsze problemy, z którymi obecnie mierzy się sektor transportowy w regionie. Wśród najważniejszych tematów znalazły się wynagrodzenia kierowców transportu zbiorowego, sytuacja kierowców współpracujących z platformami cyfrowymi, warunki pracy kurierów oraz kwestie związane z zatrudnianiem kierowców w transporcie ciężarowym.

Dużo miejsca poświęcono również edukacji pracowników i budowaniu świadomości dotyczącej praw pracowniczych. Zdaniem uczestników nadal jedną z największych przeszkód w skutecznej ochronie zatrudnionych pozostaje niewystarczająca znajomość przepisów prawa pracy, uzależnienie od pośredników i platform cyfrowych, bariery językowe oraz obawa przed zgłaszaniem nieprawidłowości.

Przedstawiciele związków podkreślali, że kluczową rolę odgrywa dialog społeczny. Współpraca z rządami, instytucjami publicznymi i pracodawcami pozwala skuteczniej rozwiązywać problemy pracowników oraz unikać konfliktów społecznych, protestów i strajków.

Wizyta w łotewskim przedsiębiorstwie komunikacyjnym

Drugiego dnia uczestnicy zostali zaproszeni do zwiedzenia zajezdni autobusowej obsługującej transport miejski i podmiejski. W przeciwieństwie do Polski przedsiębiorstwo funkcjonuje w sektorze prywatnym.

Podczas wizyty można było zauważyć skutki ograniczonego dostępu do środków europejskich. Prywatni operatorzy nie mają takich możliwości korzystania z funduszy unijnych jak przedsiębiorstwa samorządowe, co wpływa na tempo modernizacji taboru oraz rozwój infrastruktury. Mimo tych ograniczeń gospodarze spotkania pokazali ogromne zaangażowanie, profesjonalizm i otwartość.

Dla uczestników z Polski była to również okazja do porównania sytuacji transportu publicznego w regionie z doświadczeniami zdobytymi podczas wcześniejszego spotkania przedstawicieli państw Europy Zachodniej w Berlinie.

Wspólna przyszłość w ramach ETF

Spotkanie na Łotwie potwierdziło, że państwa regionu bałtyckiego mają wiele wspólnych celów dotyczących rozwoju transportu publicznego i ochrony pracowników sektora transportowego. Uczestnicy zadeklarowali dalszą współpracę przy przygotowywaniu wspólnych inicjatyw i propozycji legislacyjnych kierowanych do instytucji Unii Europejskiej za pośrednictwem ETF.

Dla OZZKiM udział w spotkaniu był kolejnym ważnym krokiem w budowaniu międzynarodowej współpracy, wymianie doświadczeń oraz promowaniu sprawdzonych polskich rozwiązań prawnych, które mogą przyczynić się do poprawy warunków pracy kierowców i motorniczych w całej Europie.